De boot missen

Het was een prachtige zomer geweest. En ik was bijna dagelijks getrakteerd op het vrolijke gekwetter van jonge boerenzwaluwen. Nog geen twee meter boven mijn hoofd, zittend op een draad.

Ook de herfst was vervuld van zon en licht.

Het was al laat in het seizoen. De boerenzwaluwen hadden allang vertrokken moeten zijn. Maar ze vlogen nog steeds in het rond. En bleven boven mijn hoofd kwetteren.

Die ochtend gebeurde het. Aan de overkant van het water waar ik aan woon, verzamelden zich boerenzwaluwen. Ze namen plaats op de relingen, de masten en de kooien van de boten die daar liggen.

Eerst zo’n honderd. Toen een paar honderd. Om vervolgens langzaam te groeien tot een groep van meer dan duizend, schat ik. Allemaal druk in gesprek met elkaar. Zo fascinerend. Ik heb meer dan een uur staan kijken en luisteren.

Helaas moest ik mijn plek even verlaten.  Toen ik terug kwam op mijn kijkplek, was het stil. En leeg. De vogels waren gevlogen. Ik voelde mij in de boot genomen.

De dag er op werkte ik wat in de tuin. Op een gegeven moment hoorde ik wat gekwetter. Ik keek omhoog naar de draad boven mij. Op de draad zat een boerenzwaluw. Hij hield zijn kopje scheef en keek mij even aan. Toen vloog hij weg. En kwam niet meer terug.

Ik weet dat deze zwaluw de boot gemist had. Maar stilletjes hoopte ik dat hij afscheid kwam nemen.

De klapekster

Een zondagochtend in april. Vroeg. Ik loop door de Oostvaardersplassen. Op een grote open vlakte staat een eenzame boom. Dood en kaal. Boven in de boom zit een zwart-witte vogel. Ik ben er ver vandaan en denk aan een ekster. De vogel vliegt op en maakt een kort vliegtochtje. Ik pak mijn verrekijker en kijk nog eens.
Kippenvel maakt zich van mij meester; het is een soort klauwier. Door mij nog nooit gezien in Nederland. Minutenlang staar ik door mijn verrekijker. De vogel maakt diverse kleine vliegtochtjes en lijkt op insecten te jagen.

Ik pak mijn vogelgids. En zie daarin dat het een soort klapekster is. De vraag is nu welke; de kleine of de gewone. De gewone klapekster komt geregeld voor in Nederland, de kleine klapekster is zeer zeldzaam. Toch lijkt het een kleine klapekster. Verrukt kijk ik nog eens. Nu weet ik het zeker. Het is de kleine klapekster.

Ik besluit iets te doen dat ik nooit heb gedaan en bel het nummer van een meldpunt voor vogelwaarnemingen. Hier moeten meer mensen getuige van zijn. De man die de telefoon beantwoordt, gelooft mij eerst niet. Vraagt mij nog eens goed te kijken of het geen gewone klapekster is. De bemoeial. Wat denkt hij wel. Hij zegt wat over het verschil in maskertjes op hun gezicht. Maar ik laat mijn geloof in de kleine klapekster niet kapotmaken.

Uiteindelijk gelooft hij mij. Ik hang op en besluit door te lopen. De vogel blijft lang zitten. Ik krijg hem steeds beter in beeld. Op een gegeven moment zie ik de vogel van zeer dichtbij. Ik schrik. Het is toch een gewone klapekster.

Ik durf niet meer terug te bellen naar het meldpunt en kom na een uurtje bij de parkeerplaats waar mijn auto staat.

Op en bij de parkeerplaats is het druk. Er lijken wel zo’n 20 nieuwe auto’s gearriveerd te zijn. Ik hoor iemand “kleine klapekster”zeggen. En “zeer zeldzaam”. De pet die ik draag, verbergt mijn rood aangelopen hoofd enigszins.

Ik besluit nooit meer een meldpunt voor vogelwaarnemingen te bellen. 

De fietser en de roerdomp

Op Nieuwsjaardag rijd ik in de ochtend over de dijk bij mij in de buurt. Ik passeer een man op de fiets. De man is dik ingepakt. Het vriest vandaag voor het eerst in lange tijd niet, maar het blijft koud.

Ik rijd een paar honderd meter verder. Een vreemde gewaarwording. Voor mij loopt een soort bruine zak, met stront in de broek. Goed kijken! Snavel in de lucht, bruin, gestreept  verendek. Een roerdomp!

Hij loopt met zijn onhandig grote poten te waggelen over de weg. Snel pak ik mijn telefoon met camera en maak twee foto’s. Ongelooflijk, zo vlak bij mij thuis! Het beest moet wel uitgehongerd zijn om zich zo dicht bij mensen te begeven.

Ik zit onbeweeglijk in de auto, motor uit. Eén minuut, twee minuten, drie minuten, wie zal het zeggen. Tijd bestaat even niet. De roerdomp waggelt zachtjes en langzaam voor mij uit.

In mijn autospiegel zie ik de fietser langszij komen. Mijn auto staat wat in de weg. Voorzichtig passeert hij. Zonder op of om te kijken.

De roerdomp vindt het zo wel genoeg. Hij stijgt op voor de voeten van de fietser op en verdwijnt over een hoge heg naar links uit mijn blikveld. De man op de fiets kijkt mij, wanneer ik hem even later weer passeer, indringend aan. Ik denk zijn gedachten te kunnen lezen. “Welke gek haalt het in zijn hoofd om mij te hinderen.”

Ik weet niet wat ik moet denken.

Paarden en grutto's

Bij mij in de buurt zijn nogal wat weilanden. De meeste daarvan zijn bestemd voor koeien. Eén van de weilanden is sinds een jaar of vijftien bestemd voor paarden van een manege. Niet dat wij de paarden veel zien. Die staan  op stal. Nee, het weiland is dan wel bestemd voor de paarden, maar dan alleen als voer in de vorm van gras. Dit gras wordt een paar keer per jaar bemest en gemaaid. In die volgorde. En na het maaien in ronde witte plastic balen verpakt en afgevoerd naar de manege.

Nog voordat de paarden er waren was ook dit weiland het bezit van koeien. En in de lente en zomer ook van grutto’s.

De grutto´s hadden indertijd dit stukje weiland als broedgebied uitgezocht. Voor ons een genot. Want vanaf eind februari hoorden wij elk jaar weer het vrolijke `grutto, grutto, grutto` door de lucht klinken. En de prachtige snelle vluchten van meerdere grutto´s  tegelijk.

Er broedden toen jaarlijks zo´n 10 paartjes grutto´s in het weiland. Schatte ik.

Wanneer het voor het eerst droog en warm is in de lente, komt de manege eigenaar aanzetten met een metershoge maaimachine. Met zijn transistorradio luid spelend en zijn hondje op schoot. En dan begint de moord op de gruttokuikens. De oudergrutto´s schreeuwen vanuit de lucht hun verdriet uit en overstemmen met hun gekerm het geluid van machine en radio. Met een beetje pech maken we dit twee keer mee in de lente. De derde keer dat de machine zijn werk doet, hebben de grutto´s het broeden al opgegeven. Zij maken zich dan in het nabij gelegen Naardermeer op voor hun oversteek naar Afrika.

Al die jaren blijven de grutto´s terugkomen. Ze blijven het proberen. Maar van tien paar ging het aantal paren terug van negen naar zeven naar zes, naar vier, naar drie. Om twee jaar geleden terug te gaan naar twee paar. Ook verleden jaar waren er nog maar twee paar grutto's. Waar de andere paren zijn gebleven? Waarschijnlijk gestorven van ouderdom. Of gewoon neergehaald in Afrika, Spanje of Frankrijk.

In 2011 heb ik in maart nog geen grutto gehoord of gezien. Ik heb begin april de moed al opgegeven wanneer ik toch weer het kenmerkend geluid hoor. Het `grutto, grutto, grutto` klinkt weer als vanouds. Maar deze keer is het nog maar één paar dat voor ons de lente inluidt. Ik ben zowel blij als triest.

Een paar weken later verschijnt de maaimachine. Het paartje grutto´s gaat de lucht in om hun treurzang in te zetten. 

Dit jaar voor het laatst?