Ik maak nooit iets mee...

Ik maak nooit iets mee.

“Dan had je maar een andere hobby moeten kiezen”, zeggen mijn vrienden wel eens. Ik ben namelijk een verwoed vogelaar.

Het is voorjaar. En ik loop een rondje op een pad van een kilometer of vier in een vogelreservaat in Zuid Engeland. Langs het pad staan een paar kijkhutten.

Elke keer als ik een kijkhut binnenkom, is het stil. De aanwezigen kijken. Met verrekijkers en telescopen. Ik doe mee en neem zwijgend een plekje in, kijk en luister. Pijlstaarten grondelen, smienten fluiten en wintertalingen grazen. En zo gaat het bij elke hut waar ik binnenkom.

Bij de laatste hut is het in eerste instantie niet anders. Ook daar heerst bij mijn binnenkomst stilte. Er is in deze hut maar één andere vogelkijker. Een man van een jaar of 70, schat ik.

Ineens hoor ik de man vragen of ik even door zijn prachtige telescoop wil kijken naar de peregrine, oftewel slechtvalk. En hoor ik mijzelf met graagte ‘yes, please’ zeggen. Even later kijk ik naar de slechtvalk.  Dit lijkt mij trouwens toch echt een buizerd te zijn en geen slechtvalk. Slechtvalken zijn behoorlijk zeldzaam, buizerds niet.

Voorzichtig vraag ik de man of hij hier wel vaker slechtvalken heeft gezien. Gelukkig zegt hij dat hij op deze plek al een paar keer slechtvalken heeft gezien. Zijn wereld zal niet instorten als het een buizerd blijkt te zijn.

“Weet u heel zeker dat het een slechtvalk is?”, vraag ik.

“Volgens mij wel. Wat denkt u?”

“Ik denk dat het een buizerd is”.

Op dat moment keert de vogel zich om en zit hij met zijn voorkant naar ons toe. Heel duidelijk is nu te zien dat ik gelijk heb. Het is een buizerd en geen slechtvalk.

“U heeft gelijk, het is een buizerd. Waar komt u vandaan?”

“Uit Holland. En wij hebben veel buizerds in Holland. Vandaar dat ik hem herkende. Maar ik kom ook veel in Schotland om vogels te kijken. En ook daar zie je veel buizerds.” , antwoord ik.

De man knikt en begint dan verder te vertellen. Over zijn vrouw die nooit mee wil om vogels te kijken. Want dan vangt een roofvogel een eend en is ze helemaal van slag. En die hem na zijn pensionering voor de keuze heeft gesteld. Of een scheiding óf een verhuizing naar Wales. Hij heeft voor Wales gekozen. En hij haat Wales. Wanneer hij verder praat, betwijfel ik in stilte of hij de juiste keuze heeft gemaakt.

Dan zegt hij dat hij ook zo graag eens naar Schotland zou willen. Naar de eilanden. Om de zeldzame crex crex oftewel kwartelkoning te horen. Maar dat zijn vrouw het veel te ver vindt. En veel te koud. Hij ziet het zichzelf niet in zijn eentje doen.

Ik kijk hem van opzij aan. In zijn ogen zie ik tranen. Hij ziet mij kijken, wendt zijn hoofd af en zegt dat de wind zijn ogen doen tranen. Het is absoluut windstil.

Dan gaat hij door. Of ik kinderen heb? Ik geef geen antwoord. De man gaat verder.

“Mijn zoon is drie jaar geleden bij een motorongeluk omgekomen. Ik denk nog elke dag aan hem. Zijn vrouw zien we niet veel meer. Dat is niet zo erg. Maar dat we onze kleinkinderen zo weinig zien, dat vind ik vreselijk. Want dan mis ik mijn zoon nog meer.”

Zijn stem stokt. Hij kan niets meer zeggen.

Ik kijk nog eens naar hem. De tranen zijn nu stroompjes geworden.

Nee, ik maak nooit iets mee.   

IJsvogels en huismussen

IJsvogels en huismussen

IJsvogels schieten zo af en toe langs mijn woonark. Ik zie ze niet vaak. Zo één keer per maand, schat ik. Vaak wanneer ik aan de telefoon ben met mijn moeder. En dan zegt zij: “Die zou ik toch zo graag eens een keertje willen zien.” Helaas voor haar, zien we nooit een ijsvogeltje langs vliegen wanneer zij op bezoek is.

Huismussen zie ik elke dag. Volop. In de heg aan het eten en spelen. Huismussen zijn de favoriete vogels van mijn moeder. Ze is verliefd op hun vrolijke gekwetter. Ze heeft jarenlang drie maal daags de kruimels van het tafelkleed voor de huismussen in haar tuin uitgeschud. In weer en wind.

Ik moet het bovenstaande eigenlijk in de verleden tijd schrijven. Want mijn moeder is onlangs overleden.

Gelukkig zie ik niet zoveel ijsvogeltjes om mij aan haar te herinneren, want dat doet nog te veel pijn.

Maar die mussen………

Indische kievit

Op de fiets voor een mooi tochtje. Het weer is warm en zonnig. Verrekijker om mijn nek.

Onderweg fiets ik over een fietspad langs een aantal plassen die naast het Naardermeer zijn gegraven. Vaak stikt het er van de vogels. Deze keer zijn er niet veel vogels. Nou vooruit, ik zie er eentje, in de verte. 

Er zijn vooral veel mensen. Zo’n honderd, schat ik. Allemaal turend naar dat ene vogeltje in de verte. En ook veel auto’s. Heel veel auto’s. De auto’s staan allemaal geparkeerd op en langs het fietspad. Er is voor iemand op een fiets bijna niet door te komen.

Naast turen door grote telescopen naar het ene kleine vogeltje, staan de mensen ook een beetje met elkaar te praten. Ze lijken elkaar te kennen.  Aan hun accent te horen komen ze van heinde en verre. Ik hoor allerlei accenten. Aan mensen zoals ik, die met de fiets proberen hun auto te passeren, besteden ze geen aandacht.

Wanneer ik mijn verrekijker op de vogel richt, zie ik een vogel die wel iets weg heeft van een kievit.

Ik vraag één van de mannen - het zijn vooral mannen die staan te kijken - of ik even door zijn telescoop mag kijken. Geen reactie. Na nog een keer vriendelijk vragen, mag ik even kijken. En zie ik een soort kievit of plevier. De man is voor een kort moment in staat om te communiceren en zegt dat ik kijk naar een hele bijzondere vogel. Een Indische kievit. Volgens hem nog maar zelden in Nederland gezien.

Achter mijn rug gebeurt iets. Er loopt een medewerker van Natuurmonumenten rond die probeert de kijkers te bewegen hun auto’s van het fietspad te halen. Het huilen staat hem nader dan het lachen.

Niemand van de vogelkijkers luistert of reageert. Op één man na. Die vaart uit en stelt dat “Natuurmonumenten dan maar parkeerplaatsen moet aanleggen. We hebben het recht naar deze vogel te kijken”. De man van Natuurmonumenten loopt er verslagen bij.

Ik besluit door te fietsen. Ik voel schaamte. Plaatsvervangend. Voor mijn medevogelaars.

En ik voel me ook triest. Triest vanwege de vogel. Maar vooral vanwege de man van Natuurmonumenten. Vogel en man, allebei helemaal alleen in een vreemde, vijandige omgeving.

Schotse arend

1991: Mijn eerste vakantie van drie weken aan de westkust van Schotland. Op zoek naar steenarenden.

Elk dal, elke berg, elk meer in mijn toeristengids heb ik bezocht, beklommen en bevaren. Althans, wanneer daarin vermeld stond dat er een goede kans bestond om “golden eagles” te zien. Steenarenden dus. Al bevalt de woorden “gouden arend” mij veel beter.

Geen arend te bekennen.

Mijn tweede vakantie in Schotland in mei 1992. Vol goede moed op pad. Deze keer zou het lukken. Maar ook deze keer geen geluk.  In de buurt van het plaatsje Applecross aan de kust, zag ik wel een otter zwemmen.

Ook die keer geen arend te spotten.

De derde keer naar Schotland. Juni 1993. Deze keer wist ik nóg beter waar ik moest zoeken. Het eiland Mull, oftewel “the Isle of the eagles”. Niet alleen grote kans op steenarenden, maar ook op zeearenden. Die zijn in de jaren 70 van de vorige eeuw op een naburig eiland uitgezet na een afwezigheid van meer dan honderd jaar. En broeden nu op Mull.

U raadt het al. Ook deze keer geen arend te zien.

De vierde keer naar Schotland. Deze keer naar "the Isle of Skye". April 1994. Ik geloofde niet meer in de arenden van Schotland. Het zogenaamde bestaan van arenden in Schotland was een misplaatste grap van de Schotten. Bedoeld om toeristen te trekken. Te vergelijken met het Monster van Loch Ness. Onzin, rubbish, lariekoek. Of in het Gaelic: Ruais!

Op de derde ochtend van mijn weekje vakantie werd ik wakker met hevige pijn in mijn rug. Ik had spit en kon geen poot verzetten. Boos was ik. Maar ook triest. Het zag er ernstig uit. Dit zou nog wel een paar dagen gaan duren. Nog vier dagen en mijn vakantie was afgelopen! Vakantie verknald.  Deze keer geen wandeltochten, geen woeste luchten en het gevoel in de avond dat je die dag een moment van magie hebt gehad. 
Met moeite hees ik mij een dag later in de auto om wat boodschappen te doen in het enige supermarktje op het eiland. 12 Kilometer over een slingerend landweggetje. Met aan de rechterkant prachtige heuvels.
Ineens een schreeuw van mijn vriend naast mij in de auto. KIJK, EEN AREND! Van achter de heuvels vloog er ineens een enorme steenarend voor de auto langs. Op nog geen twintig meter voor ons. Achtervolgd door een paar raven.

In minder dan een seconde sprong ik uit de auto. En zette de verrekijker aan mijn ogen. Ik voelde geen pijn, ik voelde mij alleen maar trillen.
Mijn geluk duurde maar een paar seconden, toen was de arend uit zicht.

Ik betaalde een prijs voor de sprong uit de auto. De spit was verergerd en ik heb de resterende dagen van de vakantie op bed gelegen.
Glunderend.

Mannen en watersnippen

Enige tijd geleden was ik in Schotland. De eerste dag, een nationale feestdag, was ik in Glasgow. In een park iets ten westen van het centrum werd die middag een groot feest gehouden. De harde muziek was van ver te horen. Het was zonnig maar door een ijzige noordenwind kwam de temperatuur niet boven de 10 graden uit.

Rond  het park was het een levendige boel. Een feest in het park. De jeugdige gasten arriveerden. De meisjes gekleed in doorzichtige luchtige kleding. Soms trouwens meer bloot dan gekleed. De mannen in T-shirts of loszittende overhemden, op slippers en in zomerbroek. De spierballen mochten rollen en de tatoeages mochten getoond worden! Baltsgedrag van de mens in de praktijk..

De volgende dag zag ik op TV dat er ’s avonds gevochten was met de politie. De mannen moesten blijkbaar niet alleen pronken met hun kracht, maar haddener ook een echt baltsgevecht van gemaakt.

Een dag later zat ik ’s avonds voor mijn afgelegen vakantiewoning aan de westkust. Ik hoorde en zag boven mijn hoofd een watersnip vliegen.

Hij klom telkens naar een hoogte van zo'n vijftig meter. En liet zich vervolgens in een hoek van zo'n 45 graden omlaag vallen. Tijdens het vallen spreidde hij daarbij zijn staartveren. Dit spreiden van de staartveren zorgde voor een eigenaardig geluid. Een geluid dat leek op het blaten van een geit. Vandaar dat de watersnip in sommige streken van Nederland ook wel hemelgeit wordt genoemd. Met deze acties probeerde hij vrouwtjes te imponeren en zijn mannelijk concurrenten af te poeieren. Baltsgedrag van de watersnip in de praktijk. 

Er waren geen meldingen in de Schotse media van gevechten tussen watersnippen en agenten.